دیدگاه احمد شاملو درباره‌ی انقلاب ایران

 سال پیش در چنین روزی
شاملو: این جنبش حیرت‌انگیز است
سعید بشیرتاش، ابراهیم نبوی

جمعه ۲۴ آذر ۱۳۵۷ هجری خورشیدی برابر ۱۵ دسامبر ۱۹۷۸ میلادی

دکتر شاهپور بختیار

شورای سلطنت نه، شاپور بختیار ممکن است

روزنامه هرالد تریبیون از امکان تشکیل یک شورای سلطنتی خبر داد که در آن شورا شاه بیشتر اختیارات خود را وامی‌گذارد. بنا به گزارش این روزنامه شورای مذکور مرکب از ۹ تن از جمله دو افسر ارتش و چند سیاستمدار معتبر مانند انتظام، امینی و نهاوندی خواهد بود.

از سوی دیگر آسوشیتدپرس نیز طی خبری احتمال تشکیل شورای سلطنت را اعلام کرد؛ اما یک مقام دربار خبر آسوشیتدپرس را تکذیب کرد. در این حال شاه، گفت‌وگوهای خود را برای روی کارآوردن یک دولت غیرنظامی، دنبال کرد.

به گفته منابع مطلع، احتمال دارد شاپور بختیار عضو جبهه ملی دولتی غیرنظامی تشکیل دهد. هنوز اطلاعات دقیقی در این مورد در دست نیست.

لئونید برژنف، صدر هیأت رییسه اتحاد جماهیر شوروی

کارتر به برژنف: ما دخالت نمی‌کنیم، شما هم نکنید

به دنبال مصاحبه پر سروصدای لئونید برژنف، صدر هیات‌رییسه اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مبنی بر احتمال دخالت نظامی آمریکا در ایران، جیمی کارتر رییس‌جمهور آمریکا در یک مصاحبه مطبوعاتی اعلام کرد که ایالات متحده آمریکا به برژنف اطلاع داده است که در امور داخلی ایران دخالت نمی‌کند و به کسی هم چنین اجازه‌ای نخواهد داد.

جیمی کارتر این پیام را در حالی داد که به نوشته روزنامه نیویورک تایمز «با توجه به گزارش‌های سازمان سیا از ایران و راهپیمایی میلیونی چند روز پیش، پرزیدنت کارتر از بهبود شرایط ایران به نفع شاه ناامید شده است.»

کشته‌ها در شیراز و یزد و تهران و جاهای دیگر

قبرستان‌های کشور به مراکز مهمی برای آغاز حرکت‌های انقلابی تبدیل شده است. امروز در بهشت زهرا، مراسم عظیمی برگزار شد. این اجتماع که با حضور استادان، دانشجویان و دانش‌آموزان تشکیل شد، به مناسبت چهلم شهدای سیزدهم آبان ترتیب یافته بود.

در شیراز در حالی که مردم این شهر در معیت آیت الله بهاءالدین محلاتی، جنازه کشتگان روز گذشته این شهر را تشییع می‌کردند، مورد هجوم مأمورین نظامی قرار گرفتند. در نتیجه، در این درگیری تعداد دیگری از مردم نیز کشته شدند.

همزمان با این وقایع، در یزد ۹ نفر و در کرمان پنج نفر کشته شدند. شهر زرند نیز شاهد تظاهرات مردم بود. در شهر مشهد، که چند روز قبل در اثر حمله مأموران حکومت نظامی به بیمارستان شاه‌رضای این شهر تعدادی کشته شده بودند، روحانیون حوزه علمیه مشهد با انتشار اعلامیه‌ای درمورد حمله مأمورین مسلح حکومت به بیمارستان شاه‌رضای مشهد، مردم را در جریان چگونگی این حادثه قرار دادند.

کازرونی در همدان کشته شد

کشتن نیروهای امنیتی یا انتظامی در اکثر شهرهای کشور به صورت یک واقعه عادی درآمده است. یکی از افراد نیروی انتظامی که گفته می‌شد روز گذشته عده‌ای از مردم قم را به قتل رسانده است، توسط مردم شناسایی شد.

وی در هنگام دستگیری مسلح بود، اما وقتی مردم او را دستگیر کردند، وی در اثر شدت ضربات حمله‌کنندگان انقلابی کشته شد. از سوی دیگر در شهر همدان نیز کازرونی، افسر شهربانی همدان، ترور شد.

شاملو: این جنبش حیرت‌انگیز است

مصاحبه احمد شاملو شاعر بزرگ ایرانی و سردبیر هفته‌نامه ایرانشهر با خبرگزاری تاس، در ستون سرمقاله این هفته‌نامه در روز ۲۴ آذر ۱۳۵۷ منتشر شد.

احمد شاملو در بخش‌هایی از این مصاحبه گفته است: «به قولی ۵۰ هزار (و دست کم ۳۰ هزار) متخصص درجه یک نظامی آمریکا سال‌هاست که بر ارتش شاه فرماندهی می‌کنند. این گروه به نام «مشاور» و آموزندگان طریقه استعمال سلاح در ایران‌اند، اما این توجیهی است که فقط ابلهان را می‌فریبد.

وقتی عدد ۳۹۰ هزار را که تعداد نفرات تحت سلاح ارتش شاه است به رقم ۳۰ هزار که حداقل تعداد متخصصان نظامی آمریکاست تقسیم کنیم، قضیه آسان می‌شود. تصور نمی‌کنم برای این کار به کامپیوتر نیازی پیدا شود:

هر ۱۳ نفر سرباز ارتش شاه یک فرمانده آمریکایی دارد آقا! - و این فرماندهان، در مجموع، بزرگ‌ترین و فشرده‌ترین ارتش بیگانه‌ای را تشکیل می‌دهند که در سراسر تاریخ نظیرش دیده نشده است.

ارتشی از برگزیده متخصصان استراتژیکی و فنی یک کشور دیگر که به پیچیده‌ترین وسایل مدرن جنگی نیز مجهز است. و آمریکا که در خاک خود نیز فاقد چنین ارتشی است، آن را با پول ملت فقیر داشته شده ما درست زیر دماغ شما مستقر کرده است.

این ارتش متخصصان، در هر لحظه می‌تواند در اونیفورم نظامی ایران در سرتاسر خاورمیانه وارد عملیات بشود، و حتی از نظر امنیت خود می‌تواند افراد اسراییلی و کره جنوبی را نیز زیر چتر «واحدهای ایرانی» جانشین افراد محلی کند.

رژیم موجود ایران (که بارها و بارها از حمایت دولت شوروی برخوردار شده است و به آن خواهم رسید) رژیمی است دست‌نشانده آمریکا، که مأموریت آن سرکوبی ملت ما بوده است برای وابسته کردن هر چه بیشتر اقتصاد مملکت ما به سرمایه‌داری آمریکا ...

این همه، حلقه‌های زنجیری است که یک به یک در طول ۳۰ سال برای گردن مردم ما بافته شده است و متأسفانه سیاست خارجی شوروی اگر بعض اوقات شخصا در آهنگرخانه حضور نداشته و به کوره نمی‌دمیده، باری حداقل می‌توان گفت که در همه حال از سوراخ بام ناظر کار عموزنجیر باف بوده است....»

احمد شاملو شاعر بزرگ ایرانی و سردبیر هفته‌نامه ایرانشهر

شاملو در مورد سیاست خارجی شوروی می‌گوید: «ما ایرانی‌ها همیشه شما روس‌ها را مردمی شناخته‌ایم که در پوشیدن لباس بسیار بدسلیقه هستید، و در این ۶۰ ساله اخیر به این نتیجه رسیده‌ایم که به احتمال زیاد، سیاست خارجی شما را هم خیاطان‌تان طراحی می‌کنند.»

آن‌گاه احمد شاملو در پاسخ به این سؤال که «نظر شما درباره جریانات فعلی ایران چیست؟» می‌گوید: «شعار موقت جنبش امروز ملت ما «بگو مرگ بر شاه!» است. و این شعاری است که طی یک سال، بر مجموعه شعارهای مختلف فائق آمده و هر شعار دیگری را کنار گذاشته است.

این جنبشی حیرت‌انگیز است که در تمام طول تاریخ و در هیچ یک از جماعات بشری الگوئی نداشته است. به خلاف تصورات پاره‌ای خام‌اندیشان سیاسی، به خلاف تمام کوششی که رژیم محکوم به زوال موجود و اربابان و پشتیبانان خارجی آن به عمل می‌آورند تا این جنبش را چنین معرفی کنند که گویا در به راه انداختن آن عوامل ارتجاعی مخالف با مدرنیزاسیون فریب عوامل منسوب به بیگانگان را خورده در دام آن‌ها افتاده‌اند.

در این انقلابی که هر روز چهره مشخص‌تری به خود می‌گیرد، تمامی اقشار و طبقات جامعه و تمامی گروه‌های عقیدتی و مذهبی و نژادی به یک‌سان سهیم‌اند.

سرنگونی رژیم شاه و کوتاه‌کردن دست‌های خونین امپریالیسم غارتگر و ایجاد فضایی دموکراتیک برای آن که صاحبان هر فکر و عقیده‌ای بتوانند آزادانه در شکل بخشیدن به رهبری سیاسی آینده حرف خود را مطرح کنند، مفهوم نهایی این شعار واحد است و هر سخن دیگری در این باره، اگر نشانه پرت‌گویی نباشد، دلیل عدم صداقت و دشمن‌خویی با این جنبش است؛ زیرا این صدایی است که امروز از رادیو ایران هم شنیده می‌شود ...»

شاملو در پایان گفت: «انگلیس، آمریکا و دیگران، در این جریانات با همه قدرت‌شان به شاهین ترازو چسبیده‌اند تا نگذارند تعادل موجود نیروها و تقسیم‌بندی‌هایی که بر اساس منافع غیرانسانی صاحبان قدرت پشت درهای بسته و از طریق توافق‌های زیرجلکی با چنگ و دندان نشان دادن این صاحب قدرتان به یکدیگر شکل گرفته است در هم بریزد.

اگر شاه و رژیم ایران شاهین این ترازوست، ملت ما ترازو و شاهین آن را به اعماق جهنم پرتاب خواهند کرد. تحمل این تعادل، برای ما تا همین جا بس است.»